第 21 节 · SECTION 21
田子方第二十一
# src: ZHUANG 21.1.1 Guo Qingfan 701; Wang Shumin 767; Fang Yong 553; Chen Guying 529
# dating: 8110
田子方侍坐於魏文侯,數稱谿工。
# src: ZHUANG 21.1.2 Guo Qingfan 701; Wang Shumin 767; Fang Yong 553; Chen Guying 529
# dating: 8110
文侯曰:「谿工,子之師邪?」
# src: ZHUANG 21.1.3 Guo Qingfan 701; Wang Shumin 767; Fang Yong 553; Chen Guying 529
# dating: 8110
子方曰:「非也,无擇之里人也;稱道數當,故无擇稱之。」
# src: ZHUANG 21.1.4 Guo Qingfan 702; Wang Shumin 767; Fang Yong 553; Chen Guying 529
# dating: 8110
文侯曰:「然則子无師邪?」
# src: ZHUANG 21.1.5 Guo Qingfan 702; Wang Shumin 767; Fang Yong 553; Chen Guying 529
# dating: 8110
子方曰:「有。」
# src: ZHUANG 21.1.6 Guo Qingfan 702; Wang Shumin 767; Fang Yong 553; Chen Guying 529
# dating: 8110
曰:「子之師誰邪?」
# src: ZHUANG 21.1.7 Guo Qingfan 702; Wang Shumin 767; Fang Yong 553; Chen Guying 529
# dating: 8110
子方曰:「東郭順子。」
# src: ZHUANG 21.1.8 Guo Qingfan 702; Wang Shumin 767; Fang Yong 553; Chen Guying 529
# dating: 8110
文侯曰:「然則夫子何故未嘗稱之?」
# src: ZHUANG 21.1.9 Guo Qingfan 702; Wang Shumin 767; Fang Yong 553; Chen Guying 529
# dating: 8110
子方曰:「其為人也真,人貌而天,虛緣而葆真,清而容物。物无道,正容以悟之,使人之意也消。无擇何足以稱之!」
# src: ZHUANG 21.1.10 Guo Qingfan 703; Wang Shumin 767; Fang Yong 553; Chen Guying 529
# dating: 8110
子方出,文侯儻然終日不言,召前立臣而語之曰:「遠矣,全德之君子!
# src: ZHUANG 21.1.11 Guo Qingfan 703; Wang Shumin 767; Fang Yong 553; Chen Guying 529
# dating: 8110
始吾以聖知之言仁義之行為至矣,吾聞子方之師,吾形解而不欲動,口鉗而不欲言。吾所學者真土梗耳,夫魏真為我累耳!」
# src: ZHUANG 21.2.1 Guo Qingfan 704; Wang Shumin 771; Fang Yong 556; Chen Guying 532
# dating: 8110
溫伯雪子適齊,舍於魯。魯人有請見之者,溫伯雪子曰:「不可。吾聞中國之君子,明乎禮義而陋於知人心,吾不欲見也。」
# src: ZHUANG 21.2.2 Guo Qingfan 705; Wang Shumin 771; Fang Yong 556; Chen Guying 532
# dating: 8110
至於齊,反舍於魯,是人也又請見。溫伯雪子曰:「往也蘄見我,今也又蘄見我,是必有以振我也。」
# src: ZHUANG 21.2.3 Guo Qingfan 705; Wang Shumin 771; Fang Yong 556; Chen Guying 532
# dating: 8110
出而見客,入而歎。明日見客,又入而歎。其僕曰:「每見之客也,必入而歎,何邪?」
# src: ZHUANG 21.2.4 Guo Qingfan 705; Wang Shumin 771; Fang Yong 556; Chen Guying 532
# dating: 8110
曰:「吾固告子矣:『中國之君子,明乎禮義而陋乎知人心。』昔之見我者,進退一成規,一成矩,從容一若龍,一若虎,其諫我也似子,其道我也似父,是以歎也。」
# src: ZHUANG 21.2.5 Guo Qingfan 706; Wang Shumin 771; Fang Yong 556; Chen Guying 533
# dating: 8110
仲尼見之而不言。子路曰:「吾子欲見溫伯雪子久矣,見之而不言,何邪?」
# src: ZHUANG 21.2.6 Guo Qingfan 706; Wang Shumin 771; Fang Yong 556; Chen Guying 533
# dating: 8110
仲尼曰:「若夫人者,目擊而道存矣,亦不可以容聲矣。」
# src: ZHUANG 21.3.1 Guo Qingfan 706; Wang Shumin 774; Fang Yong 558; Chen Guying 533
# dating: 8110
顏淵問於仲尼曰:「夫子步亦步,夫子趨亦趨,夫子馳亦馳;夫子奔逸絕塵,而回瞠若乎後矣!」
# src: ZHUANG 21.3.2 Guo Qingfan 706; Wang Shumin 774; Fang Yong 558; Chen Guying 533
# dating: 8110
夫子曰:「回,何謂邪?」
# src: ZHUANG 21.3.3 Guo Qingfan 706; Wang Shumin 774; Fang Yong 558; Chen Guying 533
# dating: 8110
曰:「夫子步亦步也者,夫子言亦言也,夫子趨亦趨也者,夫子辯亦辯也,
# src: ZHUANG 21.3.4 Guo Qingfan 706; Wang Shumin 774; Fang Yong 558; Chen Guying 533
# dating: 8110
夫子馳亦馳也者,夫子言道,回亦言道也;及奔逸絕塵,而回瞠若乎後也者,夫子不言而信,不比而周,无器而民滔乎前,而不知所以然而已矣。」
# src: ZHUANG 21.3.5 Guo Qingfan 707; Wang Shumin 774; Fang Yong 558; Chen Guying 533
# dating: 8110
仲尼曰:「惡!可不察與!夫哀莫大於心死,而人死亦次之。日出東方而入於西極,萬物莫不比方,
# src: ZHUANG 21.3.6 Guo Qingfan 707; Wang Shumin 774; Fang Yong 558; Chen Guying 534
# dating: 8110
有目有趾者,待是而後成功,是出則存,是入則亡。萬物亦然,有待也而死,有待也而生。
# src: ZHUANG 21.3.7 Guo Qingfan 707; Wang Shumin 774; Fang Yong 558; Chen Guying 534
# dating: 8110
吾一受其成形,而不化以待盡,效物而動,日夜无隙,而不知其所終;薰然其成形,知命不能規乎其前,丘以是日徂。
# src: ZHUANG 21.3.8 Guo Qingfan 709; Wang Shumin 774; Fang Yong 558; Chen Guying 534
# dating: 8110
吾終身與汝交一臂而失之可不哀與!汝殆著乎吾所以著也。彼已盡矣,而汝求之以為有,是求馬於唐肆也。吾服汝也甚忘,汝服吾也亦甚忘。
# src: ZHUANG 21.3.9 Guo Qingfan 709; Wang Shumin 774; Fang Yong 558; Chen Guying 534
# dating: 8110
雖然,汝奚患焉!雖忘乎故吾,猶有不忘者存。」
# src: ZHUANG 21.4.1 Guo Qingfan 711; Wang Shumin 779; Fang Yong 563; Chen Guying 538
# dating: 8110
孔子見老聃,老聃新沐,方將被髮而乾,慹然似非人。孔子便而待之,少焉見,曰:「丘也眩與,其信然與?向者先生形體掘若槁木,似遺物離人而立於獨也。」
# src: ZHUANG 21.4.2 Guo Qingfan 712; Wang Shumin 779; Fang Yong 563; Chen Guying 539
# dating: 8110
老聃曰:「吾遊於物之初。」
# src: ZHUANG 21.4.3 Guo Qingfan 712; Wang Shumin 779; Fang Yong 563; Chen Guying 539
# dating: 8110
孔子曰:「何謂邪?」
# src: ZHUANG 21.4.4 Guo Qingfan 712; Wang Shumin 779; Fang Yong 563; Chen Guying 539
# dating: 8110
曰:「心困焉而不能知,口辟焉而不能言,嘗為汝議乎其將。至陰肅肅,至陽赫赫;肅肅出乎天,赫赫發乎地;兩者交通成和而物生焉,
# src: ZHUANG 21.4.5 Guo Qingfan 712; Wang Shumin 779; Fang Yong 563; Chen Guying 539
# dating: 8110
或為之紀而莫見其形。消息滿虛,一晦一明,日改月化,日有所為,而莫見其功。
# src: ZHUANG 21.4.6 Guo Qingfan 712; Wang Shumin 779; Fang Yong 563; Chen Guying 539
# dating: 8110
生有所乎萌,死有所乎歸,始終相反乎无端而莫知乎其所窮。非是也,且孰為之宗!」
# src: ZHUANG 21.4.7 Guo Qingfan 714; Wang Shumin 7i2; Fang Yong 563; Chen Guying 539
# dating: 8110
孔子曰:「請問遊是。」
# src: ZHUANG 21.4.8 Guo Qingfan 714; Wang Shumin 7i2; Fang Yong 563; Chen Guying 539
# dating: 8110
老聃曰:「夫得是,至美至樂也,得至美而遊乎至樂,謂之至人。」
# src: ZHUANG 21.4.9 Guo Qingfan 714; Wang Shumin 7i2; Fang Yong 563; Chen Guying 539
# dating: 8110
孔子曰:「願聞其方。」
# src: ZHUANG 21.4.10 Guo Qingfan 714; Wang Shumin 7i2; Fang Yong 563; Chen Guying 539
# dating: 8110
曰:「草食之獸不疾易藪,水生之蟲不疾易水,行小變而不失其大常也,喜怒哀樂不入於胸次。夫天下也者,萬物之所一也。
# src: ZHUANG 21.4.11 Guo Qingfan 714; Wang Shumin 7i2; Fang Yong 563; Chen Guying 539
# dating: 8110
得其所一而同焉,則四支百體將為塵垢,而死生終始將為晝夜而莫之能滑,而況得喪禍福之所介乎!
# src: ZHUANG 21.4.12 Guo Qingfan 714; Wang Shumin 7i2; Fang Yong 563; Chen Guying 539
# dating: 8110
棄隸者若棄泥塗,知身貴於隸也,貴在於我而不失於變。且萬化而未始有極也,夫孰足以患心!已為道者解乎此。」
# src: ZHUANG 21.4.13 Guo Qingfan 716; Wang Shumin 7i3; Fang Yong 563; Chen Guying 540
# dating: 8110
孔子曰:「夫子德配天地,而猶假至言以脩心,古之君子,孰能脫焉?」
# src: ZHUANG 21.4.14 Guo Qingfan 716; Wang Shumin 7i3; Fang Yong 563; Chen Guying 540
# dating: 8110
老聃曰:「不然。夫水之於汋也,无為而才自然矣。至人之於德也,不脩而物不能離焉,若天之自高,地之自厚,日月之自明,夫何脩焉!」
# src: ZHUANG 21.4.15 Guo Qingfan 716; Wang Shumin 7i3; Fang Yong 564; Chen Guying 540
# dating: 8110
孔子出,以告顏回曰:「丘之於道也,其猶醯雞與!微夫子之發吾覆也,吾不知天地之大全也。」
# src: ZHUANG 21.5.1 Guo Qingfan 717; Wang Shumin 786; Fang Yong 568; Chen Guying 543
# dating: 8110
莊子見魯哀公,哀公曰:「魯多儒士,少為先生方者。」
# src: ZHUANG 21.5.2 Guo Qingfan 717; Wang Shumin 786; Fang Yong 568; Chen Guying 543
# dating: 8110
莊子曰:「魯少儒。」
# src: ZHUANG 21.5.3 Guo Qingfan 717; Wang Shumin 786; Fang Yong 568; Chen Guying 543
# dating: 8110
哀公曰:「舉魯國而儒服,何謂少乎?」
# src: ZHUANG 21.5.4 Guo Qingfan 718; Wang Shumin 786; Fang Yong 568; Chen Guying 543
# dating: 8110
莊子曰:「周聞之,儒者冠圜冠者,知天時;履句屨者,知地形;緩佩玦者,事至而斷。
# src: ZHUANG 21.5.5 Guo Qingfan 718; Wang Shumin 786; Fang Yong 568; Chen Guying 544
# dating: 8110
君子有其道者,未必為其服也;為其服者,未必知其道也。公固以為不然,何不號於國中曰:『无此道而為此服者,其罪死!』」
# src: ZHUANG 21.5.6 Guo Qingfan 718; Wang Shumin 786; Fang Yong 568; Chen Guying 544
# dating: 8110
於是哀公號之五日,而魯國无敢儒服者,獨有一丈夫,儒服而立乎公門。公即召而問以國事,千轉萬變而不窮。
# src: ZHUANG 21.5.7 Guo Qingfan 718; Wang Shumin 786; Fang Yong 568; Chen Guying 544
# dating: 8110
莊子曰:「以魯國而儒者一人耳,可謂多乎?」
# src: ZHUANG 21.6.1 Guo Qingfan 719; Wang Shumin 786; Fang Yong 570; Chen Guying 545
# dating: 8110
百里奚爵祿不入於心,故飯牛而牛肥,使秦穆公忘其賤,與之政也。有虞氏死生不入於心,故足以動人。
# src: ZHUANG 21.7.1 Guo Qingfan 719; Wang Shumin 786; Fang Yong 570; Chen Guying 546
# dating: 8110
宋元君將畫圖,眾史皆至,受揖而立;舐筆和墨,在外者半。有一史後至者,儃儃然不趨,
# src: ZHUANG 21.7.2 Guo Qingfan 719; Wang Shumin 786; Fang Yong 570; Chen Guying 546
# dating: 8110
受揖不立,因之舍。公使人視之,則解衣槃礴臝。君曰:「可矣,是真畫者也。」
# src: ZHUANG 21.8.1 Guo Qingfan 720; Wang Shumin 789; Fang Yong 572; Chen Guying 547
# dating: 8110
文王觀於臧,見一丈夫釣,而其釣莫釣;非持其釣有釣者也,常釣也。
# src: ZHUANG 21.8.2 Guo Qingfan 720; Wang Shumin 789; Fang Yong 572; Chen Guying 547
# dating: 8110
文王欲舉而授之政,而恐大臣父兄之弗安也;欲終而釋之,而不忍百姓之无天也。於是旦而屬之夫夫曰:
# src: ZHUANG 21.8.3 Guo Qingfan 720; Wang Shumin 789; Fang Yong 572; Chen Guying 547
# dating: 8110
「昔者寡人夢見良人,黑色而髯,乘駁馬而偏朱蹄,號曰:『寓而政於臧丈人,庶幾乎民有瘳乎!』」
# src: ZHUANG 21.8.4 Guo Qingfan 721; Wang Shumin 790; Fang Yong 572; Chen Guying 547
# dating: 8110
諸大夫蹴然曰:「先君命王也。」
# src: ZHUANG 21.8.5 Guo Qingfan 721; Wang Shumin 790; Fang Yong 572; Chen Guying 547
# dating: 8110
文王曰:「然則卜之。」
# src: ZHUANG 21.8.6 Guo Qingfan 722; Wang Shumin 790; Fang Yong 572; Chen Guying 547
# dating: 8110
諸大夫曰:「先君之命,王其无它,又何卜焉!」
# src: ZHUANG 21.8.7 Guo Qingfan 722; Wang Shumin 790; Fang Yong 572; Chen Guying 548
# dating: 8110
遂迎臧丈人而授之政。典法无更,偏令无出。三年,文王觀於國,則列士壞植散群,長官者不成德,斔斛不敢入於四境。
# src: ZHUANG 21.8.8 Guo Qingfan 722; Wang Shumin 790; Fang Yong 572; Chen Guying 548
# dating: 8110
列士壞植散群,則尚同也;長官者不成德,則同務也;斔斛不敢入於四境,則諸侯无二心也。
# src: ZHUANG 21.8.9 Guo Qingfan 723; Wang Shumin 790; Fang Yong 572; Chen Guying 548
# dating: 8110
文王於是焉以為大師,北面而問曰:「政可以及天下乎?」臧丈人昧然而不應,泛然而辭,朝令而夜遁,終身无聞。
# src: ZHUANG 21.8.10 Guo Qingfan 723; Wang Shumin 790; Fang Yong 572; Chen Guying 548
# dating: 8110
顏淵問於仲尼曰:「文王其猶未邪?又何以夢為乎?」
# src: ZHUANG 21.8.11 Guo Qingfan 723; Wang Shumin 790; Fang Yong 572; Chen Guying 548
# dating: 8110
仲尼曰:「默,汝无言!夫文王盡之也,而又何論刺焉!彼直以循斯須也。」
# src: ZHUANG 21.9.1 Guo Qingfan 724; Wang Shumin 795; Fang Yong 576; Chen Guying 551
# dating: 8110
列御寇為伯昏无人射,引之盈貫,措杯水其肘上,發之,適矢復沓,方矢復寓。當是時,猶象人也。
# src: ZHUANG 21.9.2 Guo Qingfan 725; Wang Shumin 795; Fang Yong 576; Chen Guying 551
# dating: 8110
伯昏无人曰:「是射之射,非不射之射也。嘗與汝登高山,履佹石,臨百仞之淵,若能射乎?」
# src: ZHUANG 21.9.3 Guo Qingfan 725; Wang Shumin 795; Fang Yong 576; Chen Guying 551
# dating: 8110
於是无人遂登高山,履危石,臨百仞之淵,背逡巡,足二分垂在外,揖御寇而進之御寇伏地,汗流至踵。
# src: ZHUANG 21.9.4 Guo Qingfan 725; Wang Shumin 795; Fang Yong 576; Chen Guying 551
# dating: 8110
伯昏无人曰:「夫至人者,上闚青天,下潛黃泉,揮斥八極,神氣不變。今汝怵然有恂目之志,爾於中也殆矣夫!」
# src: ZHUANG 21.10.1 Guo Qingfan 726; Wang Shumin 798; Fang Yong 578; Chen Guying 553
# dating: 8110
肩吾問於孫叔敖曰:「子三為令尹而不榮華,三去之而无憂色。吾始也疑子,今視子之鼻閒栩栩然,子之用心獨奈何?」
# src: ZHUANG 21.10.2 Guo Qingfan 726; Wang Shumin 798; Fang Yong 578; Chen Guying 553
# dating: 8110
孫叔敖曰:「吾何以過人哉!吾以其來不可卻也,其去不可止也,吾以為得失之非我也,而无憂色而已矣。我何以過人哉!且不知其在彼乎,其在我乎?
# src: ZHUANG 21.10.3 Guo Qingfan 726; Wang Shumin 798; Fang Yong 578; Chen Guying 553
# dating: 8110
其在彼邪?亡乎我;在我邪?亡乎彼。方將躊躇,方將四顧,何暇至乎人貴人賤哉!」
# src: ZHUANG 21.10.4 Guo Qingfan 727; Wang Shumin 798; Fang Yong 578; Chen Guying 553
# dating: 8110
仲尼聞之曰:「古之真人,知者不得說,美人不得濫,盜人不得刦,伏戲黃帝不得友。
# src: ZHUANG 21.10.5 Guo Qingfan 727; Wang Shumin 798; Fang Yong 578; Chen Guying 553
# dating: 8110
死生亦大矣,而无變乎己,況爵祿乎!若然者,其神經乎大山而无介,入乎淵泉而不濡,處卑細而不憊,充滿天地而不窕,既以與人己愈有。」
# src: ZHUANG 21.11.1 Guo Qingfan 728; Wang Shumin 802; Fang Yong 580; Chen Guying 555
# dating: 8110
楚王與凡君坐,少焉,楚王左右曰凡亡者三。凡君曰:「凡之亡也,不足以喪吾存。夫『凡之亡不足以喪吾存』,則楚之存不足以存存。由是觀之,則凡未始亡,而楚未始存也。」