第 4 节 · SECTION 04
人間世第四
# src: ZHUANG 4.1.1; Guo Qingfan 131; Wang Shumin 117; Fang Yong 109; Chen Guying 107
# dating: 8110
顏回見仲尼,請行。
# src: ZHUANG 4.1.2; Guo Qingfan 132; Wang Shumin 117; Fang Yong 109; Chen Guying 107
# dating: 8110
曰:「奚之?」
# src: ZHUANG 4.1.3; Guo Qingfan 132; Wang Shumin 117; Fang Yong 109; Chen Guying 107
# dating: 8110
曰:「將之衛。」
# src: ZHUANG 4.1.4; Guo Qingfan 132; Wang Shumin 117; Fang Yong 109; Chen Guying 107
# dating: 8110
曰:「奚為焉?」
# src: ZHUANG 4.1.5; Guo Qingfan 132; Wang Shumin 117; Fang Yong 109; Chen Guying 107
# dating: 8110
曰:「回聞衛君,其年壯,其行獨;輕用其國,而不見其過;輕用民死,死者以國量乎澤若蕉,民其无如矣。
# src: ZHUANG 4.1.6; Guo Qingfan 132; Wang Shumin 117; Fang Yong 109; Chen Guying 107
# dating: 8110
回嘗聞之夫子曰:『治國去之,亂國就之,醫門多疾。』願以所聞思其則,庶幾其國有瘳乎!」
# src: ZHUANG 4.1.7; Guo Qingfan 134; Wang Shumin 119; Fang Yong 109; Chen Guying 107
# dating: 8110
仲尼曰:「譆!若殆往而刑耳!
# src: ZHUANG 4.1.8; Guo Qingfan 134; Wang Shumin 119; Fang Yong 109; Chen Guying 108
# dating: 8110
夫道不欲雜,雜則多,多則擾,擾則憂,憂而不救。古之至人,先存諸己而後存諸人。所存於己者未定,何暇至於暴人之所行!
# src: ZHUANG 4.1.9; Guo Qingfan 135; Wang Shumin 119; Fang Yong 109; Chen Guying 108
# dating: 8110
且若亦知夫德之所蕩而知之所為出乎哉?德蕩乎名,知出乎爭。名也者,相軋也;知也者,爭之器也。二者凶器,非所以盡行也。
# src: ZHUANG 4.1.10; Guo Qingfan 136; Wang Shumin 119; Fang Yong 109; Chen Guying 108
# dating: 8110
且德厚信矼,未達人氣,名聞不爭,未達人心。而彊以仁義繩墨之言術暴人之前者,是以人惡有其美也,命之曰菑人。
# src: ZHUANG 4.1.11; Guo Qingfan 136; Wang Shumin 119; Fang Yong 109; Chen Guying 108
# dating: 8110
菑人者,人必反菑之,且苟為悅賢而惡不肖,惡用而求有以異?若唯无詔,王公必將乘人而鬭其捷。
# src: ZHUANG 4.1.12; Guo Qingfan 136; Wang Shumin 119; Fang Yong 109; Chen Guying 108
# dating: 8110
而目將熒之,而色將平之,口將營之,容將形之,心且成之。是以火救火,以水救水,名之曰益多。順始无窮,若殆以不信厚言,必死於暴人之前矣!
# src: ZHUANG 4.1.13; Guo Qingfan 139; Wang Shumin 124; Fang Yong 109; Chen Guying 108
# dating: 8110
且昔者桀殺關龍逢,紂殺王子比干,是皆脩其身以傴拊人之民,以下拂其上者也,故其君因其脩以擠之。是好名者也。
# src: ZHUANG 4.1.14; Guo Qingfan 139; Wang Shumin 124; Fang Yong 109; Chen Guying 108
# dating: 8110
昔者堯攻叢枝、胥敖,禹攻有扈,國為虛厲,身為刑戮,其用兵不止,其求實无已。是皆求名實者也,而獨不聞之乎?名實者,聖人之所不能勝也,而況若乎!
# src: ZHUANG 4.1.15; Guo Qingfan 141; Wang Shumin 124; Fang Yong 110; Chen Guying 108
# dating: 8110
雖然,若必有以也,嘗以語我來!」
# src: ZHUANG 4.1.16; Guo Qingfan 141; Wang Shumin 124; Fang Yong 110; Chen Guying 113
# dating: 8110
顏回曰:「端而虛,勉而一,則可乎?」
# src: ZHUANG 4.1.17; Guo Qingfan 141; Wang Shumin 126; Fang Yong 110; Chen Guying 113
# dating: 8110
曰:「惡!惡可!夫以陽為充孔揚,采色不定,常人之所不違,因案人之所感,以求容與其心。
# src: ZHUANG 4.1.18; Guo Qingfan 141; Wang Shumin 126; Fang Yong 110; Chen Guying 113
# dating: 8110
名之曰日漸之德不成,而況大德乎!將執而不化,外合而內不訾,其庸詎可乎!」
# src: ZHUANG 4.1.19; Guo Qingfan 143; Wang Shumin 126; Fang Yong 110; Chen Guying 113
# dating: 8110
「然則我內直而外曲,成而上比。內直者,與天為徒。與天為徒者,知天子之與己皆天之所子,而獨以己言蘄乎而人善之,蘄乎而人不善之邪?
# src: ZHUANG 4.1.20; Guo Qingfan 143; Wang Shumin 126; Fang Yong 110; Chen Guying 113
# dating: 8110
若然者,人謂之童子,是之謂與天為徒。外曲者,與人(之)為徒也。擎跽曲拳,人臣之禮也,人皆為之,吾敢不為邪!
# src: ZHUANG 4.1.21; Guo Qingfan 143; Wang Shumin 126; Fang Yong 110; Chen Guying 113
# dating: 8110
為人之所為者,人亦无疵焉,是之謂與人為徒。成而上比者,與古為徒。其言雖教,讁之實也。古之有也,非吾有也。
# src: ZHUANG 4.1.22; Guo Qingfan 143; Wang Shumin 126; Fang Yong 110; Chen Guying 113
# dating: 8110
若然者,雖直不為病,是之謂與古為徒。若是則可乎?」
# src: ZHUANG 4.1.23; Guo Qingfan 145; Wang Shumin 126; Fang Yong 110; Chen Guying 114
# dating: 8110
仲尼曰:「惡!惡可!大多政,法而不諜,雖固亦无罪。雖然,止是耳矣,夫胡可以及化!猶師心者也。」
# src: ZHUANG 4.1.24; Guo Qingfan 146; Wang Shumin 130; Fang Yong 110; Chen Guying 116
# dating: 8110
顏回曰:「吾无以進矣,敢問其方。」
# src: ZHUANG 4.1.25; Guo Qingfan 146; Wang Shumin 130; Fang Yong 110; Chen Guying 116
# dating: 8110
仲尼曰:「齋,吾將語若!有而為之,其易邪?易之者,暭天不宜。」
# src: ZHUANG 4.1.26; Guo Qingfan 146; Wang Shumin 130; Fang Yong 110; Chen Guying 116
# dating: 8110
顏回曰:「回之家貧,唯不飲酒不茹葷者數月矣。若此,則可以為齋乎?」曰:「是祭祀之齋,非心齋也。」
# src: ZHUANG 4.1.28; Guo Qingfan 147; Wang Shumin 130; Fang Yong 110; Chen Guying 117
# dating: 8110
回曰:「敢問心齋?」
# src: ZHUANG 4.1.29; Guo Qingfan 147; Wang Shumin 130; Fang Yong 110; Chen Guying 117
# dating: 8110
仲尼曰:「若一汝志,无聽之以耳而聽之以心,无聽之以心而聽之以氣!聽止於耳,心止於符。氣也者,虛而待物者也。唯道集虛。虛者,心齋也。」
# src: ZHUANG 4.1.30; Guo Qingfan 148; Wang Shumin 130; Fang Yong 111; Chen Guying 117
# dating: 8110
顏回曰:「回之未始得使,實自回也;得使之也,未始有回也;可謂虛乎?」
# src: ZHUANG 4.1.31; Guo Qingfan 148; Wang Shumin 130; Fang Yong 111; Chen Guying 117
# dating: 8110
夫子曰:「盡矣。吾語若!若能入遊其樊而无感其名,入則鳴,不入則止。无門无毒,一宅而寓於不得已,則幾矣。
# src: ZHUANG 4.1.32; Guo Qingfan 150; Wang Shumin 134; Fang Yong 111; Chen Guying 117
# dating: 8110
絕迹易,无行地難。為人使易以偽,為天使難以偽。聞以有翼飛者矣,未聞以无翼飛者也;聞以有知知者矣,未聞以无知知者也。瞻彼闋者,虛室生白,
# src: ZHUANG 4.1.33; Guo Qingfan 150; Wang Shumin 134; Fang Yong 111; Chen Guying 117
# dating: 8110
吉祥止矣。夫且不止,是之謂坐馳。夫徇耳目內通而外於心知,鬼神將來舍,而況人乎!是萬物之所化也,禹舜之所紐也,伏戲几蘧之所行終,而況散焉者乎!」
# src: ZHUANG 4.2.1; Guo Qingfan 152; Wang Shumin 136; Fang Yong 122; Chen Guying 123
# dating: 8110
葉公子高將使於齊,問於仲尼曰:「王使諸梁也甚重,齊之待使者,蓋將甚敬而不急。匹夫猶未可動也,而況諸侯乎!
# src: ZHUANG 4.2.2; Guo Qingfan 152; Wang Shumin 136; Fang Yong 122; Chen Guying 123
# dating: 8110
吾甚慄之。子嘗語諸梁也曰:『凡事若小若大,寡有不道以成懽。事若不成,則必有人道之患;事若成,則必有陰陽之患。若成若不成而後无患者,唯有德者能之。』
# src: ZHUANG 4.2.3; Guo Qingfan 153; Wang Shumin 136; Fang Yong 122; Chen Guying 123
# dating: 8110
吾食也執粗而不臧,爨无欲清之人。今吾朝受命而夕飲冰,我其內熱與!吾未至乎事之情,而既有陰陽之患矣;事若不成,必有人道之患。是兩也,為人臣者不足以任之,子其有以語我來!」
# src: ZHUANG 4.2.4; Guo Qingfan 155; Wang Shumin 138; Fang Yong 122; Chen Guying 123
# dating: 8110
仲尼曰:「天下有大戒二:其一,命也;其一,義也。子之愛親,命也,不可解於心;臣之事君,義也,
# src: ZHUANG 4.2.5; Guo Qingfan 155; Wang Shumin 138; Fang Yong 122; Chen Guying 123
# dating: 8110
无適而非君也,无所逃於天地之間。是之謂大戒。是以夫事其親者,不擇地而安之,孝之至也;夫事其君者,不擇事而安之,忠之盛也;
# src: ZHUANG 4.2.6; Guo Qingfan 155; Wang Shumin 138; Fang Yong 123; Chen Guying 123
# dating: 8110
自事其心者,哀樂不易施乎前,知其不可柰何而安之若命,德之至也。為人臣子者,固有所不得已。行事之情而忘其身,何暇至於悅生而惡死!夫子其行可矣!
# src: ZHUANG 4.2.7; Guo Qingfan 157; Wang Shumin 138; Fang Yong 123; Chen Guying 123
# dating: 8110
丘請復以所聞:凡交近則必相靡以信,遠則必忠之以言,言必或傳之。夫傳兩喜兩怒之言,天下之難者也。夫兩喜必多溢美之言,兩怒必多溢惡之言。
# src: ZHUANG 4.2.8; Guo Qingfan 157; Wang Shumin 138; Fang Yong 123; Chen Guying 123
# dating: 8110
凡溢之類妄,妄則其信之也莫,莫則傳言者殃。故《法言》曰:『傳其常情,无傳其溢言,則幾乎全。』
# src: ZHUANG 4.2.9; Guo Qingfan 158; Wang Shumin 141; Fang Yong 123; Chen Guying 123
# dating: 8110
且以巧鬭力者,始乎陽,常卒乎陰,泰至則多奇巧;以禮飲酒者,始乎治,常卒乎亂,泰至則多奇樂。凡事亦然。始乎諒,常卒乎鄙;其作始也簡,其將畢也必巨。
# src: ZHUANG 4.2.10; Guo Qingfan 160; Wang Shumin 141; Fang Yong 123; Chen Guying 123
# dating: 8110
〔夫言者,風波也;行者,實喪也。風波易以動,實喪易以危。故忿設无由,巧言偏辭。獸死不擇音,氣息茀然,於是並生心厲。
# src: ZHUANG 4.2.11; Guo Qingfan 160; Wang Shumin 141; Fang Yong 123; Chen Guying 123
# dating: 8110
剋核太至,則必有不肖之心應之,而不知其然也。苟為不知其然也,孰知其所終!故《法言》曰:『无遷令,无勸成,
# src: ZHUANG 4.2.12; Guo Qingfan 160; Wang Shumin 141; Fang Yong 123; Chen Guying 123
# dating: 8110
過度益也。』遷令勸成殆事,美成在久,惡成不及改,可不慎與!且夫乘物以遊心,託不得已以養中,至矣。何作為報也!莫若為致命。此其難者。」
# src: ZHUANG 4.3.1; Guo Qingfan 164; Wang Shumin 145; Fang Yong 128; Chen Guying 128
# dating: 8110
顏闔將傅衛靈公大子,而問於蘧伯玉曰:「有人於此,其德天殺。與之為无方,則危吾國;與之為有方,則危吾身。
# src: ZHUANG 4.3.2; Guo Qingfan 164; Wang Shumin 145; Fang Yong 128; Chen Guying 128
# dating: 8110
其知適足以知人之過,而不知其所以過。若然者,吾柰之何?」
# src: ZHUANG 4.3.3; Guo Qingfan 165; Wang Shumin 146; Fang Yong 128; Chen Guying 128
# dating: 8110
蘧伯玉曰:「善哉問乎!戒之,慎之,正女身哉!形莫若就,心莫若和。雖然,之二者有患。
# src: ZHUANG 4.3.4; Guo Qingfan 165; Wang Shumin 146; Fang Yong 128; Chen Guying 128
# dating: 8110
就不欲入,和不欲出。形就而入,且為顛為滅,為崩為蹶。心和而出,且為聲為名,為妖為孽。
# src: ZHUANG 4.3.5; Guo Qingfan 165; Wang Shumin 146; Fang Yong 128; Chen Guying 128
# dating: 8110
彼且為嬰兒,亦與之為嬰兒;彼且為无町畦,亦與之為无町畦;彼且為无崖,亦與之為无崖。達之,入於无疵。
# src: ZHUANG 4.3.6; Guo Qingfan 167; Wang Shumin 148; Fang Yong 128; Chen Guying 129
# dating: 8110
汝不知夫螳蜋乎?怒其臂以當車轍,不知其不勝任也,是其才之美者也。戒之,慎之!積伐而美者以犯之,幾矣。
# src: ZHUANG 4.3.7; Guo Qingfan 167; Wang Shumin 148; Fang Yong 128; Chen Guying 129
# dating: 8110
汝不知夫養虎者乎?不敢以生物與之,為其殺之之怒也;不敢以全物與之,為其決之之怒也;時其飢飽,達其怒心。虎之與人異類而媚養己者,順也;故其殺者,逆也。
# src: ZHUANG 4.3.8 Guo Qingfan 168; Wang Shumin 148; Fang Yong 128; Chen Guying 129
# dating: 8110
夫愛馬者,以筐盛矢,以蜄盛溺。適有蚊䖟僕緣,而拊之不時,則缺銜毀首碎胸。意有所至而愛有所亡,可不慎邪!」
# src: ZHUANG 4.4.1 Guo Qingfan 170; Wang Shumin 150; Fang Yong 131; Chen Guying 131
# dating: 8110
匠石之齊,至乎曲轅,見櫟社樹。其大蔽數千牛,絜之百圍,其高臨山十仞而後有枝,其可以為舟者旁十數。觀者如巿,匠伯不顧,遂行不輟。
# src: ZHUANG 4.4.2 Guo Qingfan 171; Wang Shumin 150; Fang Yong 131; Chen Guying 132
# dating: 8110
弟子厭觀之,走及匠石,曰:「自吾執斧斤以隨夫子,未嘗見材如此其美也。先生不肯視,行不輟,何邪?」
# src: ZHUANG 4.4.3 Guo Qingfan 171; Wang Shumin 150; Fang Yong 131; Chen Guying 132
# dating: 8110
曰:「已矣,勿言之矣!散木也,以為舟則沈,以為棺槨則速腐,以為器則速毀,以為門戶則液樠,以為柱則蠹。是不材之木也,无所可用,故能若是之壽。」
# src: ZHUANG 4.4.4 Guo Qingfan 171; Wang Shumin 151; Fang Yong 132; Chen Guying 132
# dating: 8110
匠石歸,櫟社見夢曰:「女將惡乎比予哉?若將比予於文木邪?夫柤梨橘柚,果蓏之屬,實熟則剝,剝則辱;
# src: ZHUANG 4.4.5 Guo Qingfan 171; Wang Shumin 151; Fang Yong 132; Chen Guying 132
# dating: 8110
大枝折,小枝泄。此以其能苦其生者也,故不終其天年而中道夭,自掊擊於世俗者也。物莫不若是。且予求无所可用久矣,
# src: ZHUANG 4.4.6 Guo Qingfan 171; Wang Shumin 151; Fang Yong 132; Chen Guying 132
# dating: 8110
幾死,乃今得之,為予大用。使予也而有用,且得有此大也邪?且也若與予也皆物也,柰何哉其相物也?而幾死之散人,又惡知散木!」
# src: ZHUANG 4.4.7 Guo Qingfan 174; Wang Shumin 155; Fang Yong 132; Chen Guying 132
# dating: 8110
匠石覺而診其夢。弟子曰:「趣取无用,則為社何邪?」
# src: ZHUANG 4.4.8 Guo Qingfan 174; Wang Shumin 155; Fang Yong 132; Chen Guying 132
# dating: 8110
曰:「密!若无言!彼亦直寄焉,以為不知己者詬厲也。不為社者,且幾有翦乎!且也彼其所保與眾異,而以義譽之,不亦遠乎!」
# src: ZHUANG 4.5.1 Guo Qingfan 176; Wang Shumin 158; Fang Yong 135; Chen Guying 135
# dating: 8110
南伯子綦遊乎商之丘,見大木焉有異,結駟千乘,將隱芘其所藾。子綦曰:「此何木也哉?此必有異材夫!」仰而視其細枝,則拳曲而不可以為棟梁;俯而視其大根,則軸解而不可以為棺槨;
# src: ZHUANG 4.5.2 Guo Qingfan 176; Wang Shumin 158; Fang Yong 135; Chen Guying 135
# dating: 8110
咶其葉,則口爛而為傷;嗅之,則使人狂酲,三日而不已。
# src: ZHUANG 4.5.3 Guo Qingfan 177; Wang Shumin 158; Fang Yong 135; Chen Guying 135
# dating: 8110
子綦曰:「此果不材之木也,以至於此其大也。嗟乎神人,以此不材!」
# src: ZHUANG 4.5.4 Guo Qingfan 177; Wang Shumin 158; Fang Yong 135; Chen Guying 135
# dating: 8110
宋有荊氏者,宜楸柏桑。其拱把而上者,求狙猴之杙者斬之;三圍四圍,求高名之麗者斬之;七圍八圍,貴人富商之家求禪傍者斬之。
# src: ZHUANG 4.5.5 Guo Qingfan 177; Wang Shumin 158; Fang Yong 135; Chen Guying 135
# dating: 8110
故未終其天年,而中道之夭於斧斤,此材之患也。故解之以牛之白顙者與豚之亢鼻者,與人有痔病者不可以適河。此皆巫祝以知之矣,所以為不祥也。此乃神人之所以為大祥也。
# src: ZHUANG 4.6.1 Guo Qingfan 180; Wang Shumin 163; Fang Yong 138; Chen Guying 138
# dating: 8110
支離䟽者,頤隱於齊,肩高於頂,會撮指天,五管在上,兩髀為脅。挫鍼治繲,足以餬口;鼓筴播精,足以食十人。
# src: ZHUANG 4.6.2 Guo Qingfan 180; Wang Shumin 163; Fang Yong 138; Chen Guying 138
# dating: 8110
上徵武士,則支離攘臂於其間;上有大役,則支離以有常疾不受功;上與病者粟,則受三鍾與十束薪。夫支離其形者,猶足以養其身,終其天年,又況支離其德者乎!
# src: ZHUANG 4.7.1 Guo Qingfan 1i3; Wang Shumin 167; Fang Yong 139; Chen Guying 141
# dating: 8110
孔子適楚,楚狂接輿遊其門曰:「鳳兮鳳兮,何如德之衰也!來世不可待,往世不可追也。天下有道,聖人成焉;天下无道,聖人生焉。
# src: ZHUANG 4.7.2 Guo Qingfan 1i3; Wang Shumin 167; Fang Yong 139; Chen Guying 141
# dating: 8110
方今之時,僅免刑焉。福輕乎羽,莫之知載;禍重乎地,莫之知避。已乎已乎,臨人以德!
# src: ZHUANG 4.7.3 Guo Qingfan 1i3; Wang Shumin 167; Fang Yong 139; Chen Guying 141
# dating: 8110
殆乎殆乎,畫地而趨!迷陽迷陽,无傷吾行!郤曲郤曲,无傷吾足!」
# src: ZHUANG 4.7.4 Guo Qingfan 186; Wang Shumin 167; Fang Yong 140; Chen Guying 142
# dating: 8110
山木自寇也,膏火自煎也。桂可食,故伐之;漆可用,故割之。人皆知有用之用,而莫知无用之用也。