返回首页返回书籍《Hello 算法》
目录

目录 · CONTENTS

  1. 01序
  2. 02前言
  3. 03关于本书
  4. 04如何使用本书
  5. 05小结
  6. 06初识算法
  7. 07算法无处不在
  8. 08算法是什么
  9. 09小结
  10. 10复杂度分析
  11. 11算法效率评估
  12. 12迭代与递归
  13. 13时间复杂度
  14. 14空间复杂度
  15. 15小结
  16. 16练习
  17. 17数据结构
  18. 18数据结构分类
  19. 19基本数据类型
  20. 20数字编码
  21. 21字符编码
  22. 22小结
  23. 23练习
  24. 24数组与链表
  25. 25数组
  26. 26链表
  27. 27列表
  28. 28内存与缓存
  29. 29小结
  30. 30练习
  31. 31栈与队列
  32. 32栈
  33. 33队列
  34. 34双向队列
  35. 35小结
  36. 36练习
  37. 37哈希表
  38. 38哈希表
  39. 39哈希冲突
  40. 40哈希算法
  41. 41小结
  42. 42练习
  43. 43树
  44. 44二叉树
  45. 45二叉树遍历
  46. 46二叉树数组表示
  47. 47二叉搜索树
  48. 48AVL 树
  49. 49小结
  50. 50练习
  51. 51堆
  52. 52堆
  53. 53建堆操作
  54. 54Top-k 问题
  55. 55小结
  56. 56练习
  57. 57图
  58. 58图
  59. 59图的基础操作
  60. 60图的遍历
  61. 61小结
  62. 62练习
  63. 63搜索
  64. 64二分查找
  65. 65二分查找插入点
  66. 66二分查找边界
  67. 67哈希优化策略
  68. 68重识搜索算法
  69. 69小结
  70. 70练习
  71. 71排序
  72. 72排序算法
  73. 73选择排序
  74. 74冒泡排序
  75. 75插入排序
  76. 76快速排序
  77. 77归并排序
  78. 78堆排序
  79. 79桶排序
  80. 80计数排序
  81. 81基数排序
  82. 82小结
  83. 83练习
  84. 84分治
  85. 85分治算法
  86. 86分治搜索策略
  87. 87构建二叉树问题
  88. 88汉诺塔问题
  89. 89小结
  90. 90练习
  91. 91回溯
  92. 92回溯算法
  93. 93全排列问题
  94. 94子集和问题
  95. 95n 皇后问题
  96. 96小结
  97. 97练习
  98. 98动态规划
  99. 99初探动态规划
  100. 100动态规划问题特性
  101. 101动态规划解题思路
  102. 1020-1 背包问题
  103. 103完全背包问题
  104. 104编辑距离问题
  105. 105小结
  106. 106练习
  107. 107贪心
  108. 108贪心算法
  109. 109分数背包问题
  110. 110最大容量问题
  111. 111最大切分乘积问题
  112. 112小结
  113. 113练习
  114. 114附录
  115. 115编程环境安装
  116. 116一起参与创作
  117. 117术语表
  118. 118参考文献
  119. 119纸质书
第 44 / 119 节

第 44 节 · SECTION 44

二叉树

二叉树(binary tree)是一种非线性数据结构,代表“祖先”与“后代”之间的派生关系,体现了“一分为二”的分治逻辑。与链表类似,二叉树的基本单元是节点,每个节点包含值、左子节点引用和右子节点引用。

Python

class TreeNode:
    """二叉树节点类"""
    def __init__(self, val: int):
        self.val: int = val                # 节点值
        self.left: TreeNode | None = None  # 左子节点引用
        self.right: TreeNode | None = None # 右子节点引用

C++

/* 二叉树节点结构体 */
struct TreeNode {
    int val;          // 节点值
    TreeNode *left;   // 左子节点指针
    TreeNode *right;  // 右子节点指针
    TreeNode(int x) : val(x), left(nullptr), right(nullptr) {}
};

Java

/* 二叉树节点类 */
class TreeNode {
    int val;         // 节点值
    TreeNode left;   // 左子节点引用
    TreeNode right;  // 右子节点引用
    TreeNode(int x) { val = x; }
}

C#

/* 二叉树节点类 */
class TreeNode(int? x) {
    public int? val = x;    // 节点值
    public TreeNode? left;  // 左子节点引用
    public TreeNode? right; // 右子节点引用
}

Go

/* 二叉树节点结构体 */
type TreeNode struct {
    Val   int
    Left  *TreeNode
    Right *TreeNode
}
/* 构造方法 */
func NewTreeNode(v int) *TreeNode {
    return &TreeNode{
        Left:  nil, // 左子节点指针
        Right: nil, // 右子节点指针
        Val:   v,   // 节点值
    }
}

Swift

/* 二叉树节点类 */
class TreeNode {
    var val: Int // 节点值
    var left: TreeNode? // 左子节点引用
    var right: TreeNode? // 右子节点引用

    init(x: Int) {
        val = x
    }
}

JS

/* 二叉树节点类 */
class TreeNode {
    val; // 节点值
    left; // 左子节点指针
    right; // 右子节点指针
    constructor(val, left, right) {
        this.val = val === undefined ? 0 : val;
        this.left = left === undefined ? null : left;
        this.right = right === undefined ? null : right;
    }
}

TS

/* 二叉树节点类 */
class TreeNode {
    val: number;
    left: TreeNode | null;
    right: TreeNode | null;

    constructor(val?: number, left?: TreeNode | null, right?: TreeNode | null) {
        this.val = val === undefined ? 0 : val; // 节点值
        this.left = left === undefined ? null : left; // 左子节点引用
        this.right = right === undefined ? null : right; // 右子节点引用
    }
}

Dart

/* 二叉树节点类 */
class TreeNode {
  int val;         // 节点值
  TreeNode? left;  // 左子节点引用
  TreeNode? right; // 右子节点引用
  TreeNode(this.val, [this.left, this.right]);
}

Rust

use std::rc::Rc;
use std::cell::RefCell;

/* 二叉树节点结构体 */
struct TreeNode {
    val: i32,                               // 节点值
    left: Option<Rc<RefCell<TreeNode>>>,    // 左子节点引用
    right: Option<Rc<RefCell<TreeNode>>>,   // 右子节点引用
}

impl TreeNode {
    /* 构造方法 */
    fn new(val: i32) -> Rc<RefCell<Self>> {
        Rc::new(RefCell::new(Self {
            val,
            left: None,
            right: None
        }))
    }
}

C

/* 二叉树节点结构体 */
typedef struct TreeNode {
    int val;                // 节点值
    int height;             // 节点高度
    struct TreeNode *left;  // 左子节点指针
    struct TreeNode *right; // 右子节点指针
} TreeNode;

/* 构造函数 */
TreeNode *newTreeNode(int val) {
    TreeNode *node;

    node = (TreeNode *)malloc(sizeof(TreeNode));
    node->val = val;
    node->height = 0;
    node->left = NULL;
    node->right = NULL;
    return node;
}

Kotlin

/* 二叉树节点类 */
class TreeNode(val _val: Int) {  // 节点值
    var left: TreeNode? = null   // 左子节点引用
    var right: TreeNode? = null  // 右子节点引用
}

Ruby

### 二叉树节点类 ###
class TreeNode
  attr_accessor :val    # 节点值
  attr_accessor :left   # 左子节点引用
  attr_accessor :right  # 右子节点引用

  def initialize(val)
    @val = val
  end
end

每个节点都有两个引用(指针),分别指向左子节点(left-child node)和右子节点(right-child node),该节点被称为这两个子节点的父节点(parent node)。当给定一个二叉树的节点时,我们将该节点的左子节点及其以下节点形成的树称为该节点的左子树(left subtree),同理可得右子树(right subtree)。

在二叉树中,除叶节点外,其他所有节点都包含子节点和非空子树。如下图所示,如果将“节点 2”视为父节点,则其左子节点和右子节点分别是“节点 4”和“节点 5”,左子树是“节点 4 及其以下节点形成的树”,右子树是“节点 5 及其以下节点形成的树”。

父节点、子节点、子树

二叉树常见术语

二叉树的常用术语如下图所示。

  • 根节点(root node):位于二叉树顶层的节点,没有父节点。
  • 叶节点(leaf node):没有子节点的节点,其两个指针均指向 None 。
  • 边(edge):连接两个节点的线段,即节点引用(指针)。
  • 节点所在的层(level):从顶至底递增,根节点所在层为 1 。
  • 节点的度(degree):节点的子节点的数量。在二叉树中,度的取值范围是 0、1、2 。
  • 二叉树的高度(height):从根节点到最远叶节点所经过的边的数量。
  • 节点的深度(depth):从根节点到该节点所经过的边的数量。
  • 节点的高度(height):从距离该节点最远的叶节点到该节点所经过的边的数量。

二叉树的常用术语

提示

请注意,我们通常将“高度”和“深度”定义为“经过的边的数量”,但有些题目或教材可能会将其定义为“经过的节点的数量”。在这种情况下,高度和深度都需要加 1 。

二叉树基本操作

初始化二叉树

与链表类似,首先初始化节点,然后构建引用(指针)。

Python

# 初始化二叉树
# 初始化节点
n1 = TreeNode(val=1)
n2 = TreeNode(val=2)
n3 = TreeNode(val=3)
n4 = TreeNode(val=4)
n5 = TreeNode(val=5)
# 构建节点之间的引用(指针)
n1.left = n2
n1.right = n3
n2.left = n4
n2.right = n5

C++

/* 初始化二叉树 */
// 初始化节点
TreeNode* n1 = new TreeNode(1);
TreeNode* n2 = new TreeNode(2);
TreeNode* n3 = new TreeNode(3);
TreeNode* n4 = new TreeNode(4);
TreeNode* n5 = new TreeNode(5);
// 构建节点之间的引用(指针)
n1->left = n2;
n1->right = n3;
n2->left = n4;
n2->right = n5;

Java

// 初始化节点
TreeNode n1 = new TreeNode(1);
TreeNode n2 = new TreeNode(2);
TreeNode n3 = new TreeNode(3);
TreeNode n4 = new TreeNode(4);
TreeNode n5 = new TreeNode(5);
// 构建节点之间的引用(指针)
n1.left = n2;
n1.right = n3;
n2.left = n4;
n2.right = n5;

C#

/* 初始化二叉树 */
// 初始化节点
TreeNode n1 = new(1);
TreeNode n2 = new(2);
TreeNode n3 = new(3);
TreeNode n4 = new(4);
TreeNode n5 = new(5);
// 构建节点之间的引用(指针)
n1.left = n2;
n1.right = n3;
n2.left = n4;
n2.right = n5;

Go

/* 初始化二叉树 */
// 初始化节点
n1 := NewTreeNode(1)
n2 := NewTreeNode(2)
n3 := NewTreeNode(3)
n4 := NewTreeNode(4)
n5 := NewTreeNode(5)
// 构建节点之间的引用(指针)
n1.Left = n2
n1.Right = n3
n2.Left = n4
n2.Right = n5

Swift

// 初始化节点
let n1 = TreeNode(x: 1)
let n2 = TreeNode(x: 2)
let n3 = TreeNode(x: 3)
let n4 = TreeNode(x: 4)
let n5 = TreeNode(x: 5)
// 构建节点之间的引用(指针)
n1.left = n2
n1.right = n3
n2.left = n4
n2.right = n5

JS

/* 初始化二叉树 */
// 初始化节点
let n1 = new TreeNode(1),
    n2 = new TreeNode(2),
    n3 = new TreeNode(3),
    n4 = new TreeNode(4),
    n5 = new TreeNode(5);
// 构建节点之间的引用(指针)
n1.left = n2;
n1.right = n3;
n2.left = n4;
n2.right = n5;

TS

/* 初始化二叉树 */
// 初始化节点
let n1 = new TreeNode(1),
    n2 = new TreeNode(2),
    n3 = new TreeNode(3),
    n4 = new TreeNode(4),
    n5 = new TreeNode(5);
// 构建节点之间的引用(指针)
n1.left = n2;
n1.right = n3;
n2.left = n4;
n2.right = n5;

Dart

/* 初始化二叉树 */
// 初始化节点
TreeNode n1 = new TreeNode(1);
TreeNode n2 = new TreeNode(2);
TreeNode n3 = new TreeNode(3);
TreeNode n4 = new TreeNode(4);
TreeNode n5 = new TreeNode(5);
// 构建节点之间的引用(指针)
n1.left = n2;
n1.right = n3;
n2.left = n4;
n2.right = n5;

Rust

// 初始化节点
let n1 = TreeNode::new(1);
let n2 = TreeNode::new(2);
let n3 = TreeNode::new(3);
let n4 = TreeNode::new(4);
let n5 = TreeNode::new(5);
// 构建节点之间的引用(指针)
n1.borrow_mut().left = Some(n2.clone());
n1.borrow_mut().right = Some(n3);
n2.borrow_mut().left = Some(n4);
n2.borrow_mut().right = Some(n5);

C

/* 初始化二叉树 */
// 初始化节点
TreeNode *n1 = newTreeNode(1);
TreeNode *n2 = newTreeNode(2);
TreeNode *n3 = newTreeNode(3);
TreeNode *n4 = newTreeNode(4);
TreeNode *n5 = newTreeNode(5);
// 构建节点之间的引用(指针)
n1->left = n2;
n1->right = n3;
n2->left = n4;
n2->right = n5;

Kotlin

// 初始化节点
val n1 = TreeNode(1)
val n2 = TreeNode(2)
val n3 = TreeNode(3)
val n4 = TreeNode(4)
val n5 = TreeNode(5)
// 构建节点之间的引用(指针)
n1.left = n2
n1.right = n3
n2.left = n4
n2.right = n5

Ruby

# 初始化二叉树
# 初始化节点
n1 = TreeNode.new(1)
n2 = TreeNode.new(2)
n3 = TreeNode.new(3)
n4 = TreeNode.new(4)
n5 = TreeNode.new(5)
# 构建节点之间的引用(指针)
n1.left = n2
n1.right = n3
n2.left = n4
n2.right = n5

可视化运行

https://pythontutor.com/render.html#code=class TreeNode%3A """二叉树节点类""" def __init__(self, val%3A int)%3A self.val%3A int %3D val %23 节点值 self.left%3A TreeNode | None %3D None %23 左子节点引用 self.right%3A TreeNode | None %3D None %23 右子节点引用 """Driver Code""" if __name__ %3D%3D "__main__"%3A %23 初始化二叉树 %23 初始化节点 n1 %3D TreeNode(val%3D1) n2 %3D TreeNode(val%3D2) n3 %3D TreeNode(val%3D3) n4 %3D TreeNode(val%3D4) n5 %3D TreeNode(val%3D5) %23 构建节点之间的引用(指针) n1.left %3D n2 n1.right %3D n3 n2.left %3D n4 n2.right %3D n5&cumulative=false&curInstr=3&heapPrimitives=nevernest&mode=display&origin=opt-frontend.js&py=311&rawInputLstJSON=[]&textReferences=false

插入与删除节点

与链表类似,在二叉树中插入与删除节点可以通过修改指针来实现。下图给出了一个示例。

在二叉树中插入与删除节点

Python

# 插入与删除节点
p = TreeNode(0)
# 在 n1 -> n2 中间插入节点 P
n1.left = p
p.left = n2
# 删除节点 P
n1.left = n2

C++

/* 插入与删除节点 */
TreeNode* P = new TreeNode(0);
// 在 n1 -> n2 中间插入节点 P
n1->left = P;
P->left = n2;
// 删除节点 P
n1->left = n2;
// 释放内存
delete P;

Java

TreeNode P = new TreeNode(0);
// 在 n1 -> n2 中间插入节点 P
n1.left = P;
P.left = n2;
// 删除节点 P
n1.left = n2;

C#

/* 插入与删除节点 */
TreeNode P = new(0);
// 在 n1 -> n2 中间插入节点 P
n1.left = P;
P.left = n2;
// 删除节点 P
n1.left = n2;

Go

/* 插入与删除节点 */
// 在 n1 -> n2 中间插入节点 P
p := NewTreeNode(0)
n1.Left = p
p.Left = n2
// 删除节点 P
n1.Left = n2

Swift

let P = TreeNode(x: 0)
// 在 n1 -> n2 中间插入节点 P
n1.left = P
P.left = n2
// 删除节点 P
n1.left = n2

JS

/* 插入与删除节点 */
let P = new TreeNode(0);
// 在 n1 -> n2 中间插入节点 P
n1.left = P;
P.left = n2;
// 删除节点 P
n1.left = n2;

TS

/* 插入与删除节点 */
const P = new TreeNode(0);
// 在 n1 -> n2 中间插入节点 P
n1.left = P;
P.left = n2;
// 删除节点 P
n1.left = n2;

Dart

/* 插入与删除节点 */
TreeNode P = new TreeNode(0);
// 在 n1 -> n2 中间插入节点 P
n1.left = P;
P.left = n2;
// 删除节点 P
n1.left = n2;

Rust

let p = TreeNode::new(0);
// 在 n1 -> n2 中间插入节点 P
n1.borrow_mut().left = Some(p.clone());
p.borrow_mut().left = Some(n2.clone());
// 删除节点 p
n1.borrow_mut().left = Some(n2);

C

/* 插入与删除节点 */
TreeNode *P = newTreeNode(0);
// 在 n1 -> n2 中间插入节点 P
n1->left = P;
P->left = n2;
// 删除节点 P
n1->left = n2;
// 释放内存
free(P);

Kotlin

val P = TreeNode(0)
// 在 n1 -> n2 中间插入节点 P
n1.left = P
P.left = n2
// 删除节点 P
n1.left = n2

Ruby

# 插入与删除节点
_p = TreeNode.new(0)
# 在 n1 -> n2 中间插入节点 _p
n1.left = _p
_p.left = n2
# 删除节点
n1.left = n2

可视化运行

https://pythontutor.com/render.html#code=class TreeNode%3A """二叉树节点类""" def __init__(self, val%3A int)%3A self.val%3A int %3D val %23 节点值 self.left%3A TreeNode | None %3D None %23 左子节点引用 self.right%3A TreeNode | None %3D None %23 右子节点引用 """Driver Code""" if __name__ %3D%3D "__main__"%3A %23 初始化二叉树 %23 初始化节点 n1 %3D TreeNode(val%3D1) n2 %3D TreeNode(val%3D2) n3 %3D TreeNode(val%3D3) n4 %3D TreeNode(val%3D4) n5 %3D TreeNode(val%3D5) %23 构建节点之间的引用(指针) n1.left %3D n2 n1.right %3D n3 n2.left %3D n4 n2.right %3D n5 %23 插入与删除节点 p %3D TreeNode(0) %23 在 n1 -> n2 中间插入节点 P n1.left %3D p p.left %3D n2 %23 删除节点 P n1.left %3D n2&cumulative=false&curInstr=37&heapPrimitives=nevernest&mode=display&origin=opt-frontend.js&py=311&rawInputLstJSON=[]&textReferences=false

提示

需要注意的是,插入节点可能会改变二叉树的原有逻辑结构,而删除节点通常意味着删除该节点及其所有子树。因此,在二叉树中,插入与删除通常是由一套操作配合完成的,以实现有实际意义的操作。

常见二叉树类型

完美二叉树

如下图所示,完美二叉树(perfect binary tree)所有层的节点都被完全填满。在完美二叉树中,叶节点的度为 $0$ ,其余所有节点的度都为 $2$ ;若树的高度为 $h$ ,则节点总数为 $2^{h+1} - 1$ ,呈现标准的指数级关系,反映了自然界中常见的细胞分裂现象。

提示

请注意,在中文社区中,完美二叉树常被称为满二叉树。

完美二叉树

完全二叉树

如下图所示,完全二叉树(complete binary tree)仅允许最底层的节点不完全填满,且最底层的节点必须从左至右依次连续填充。请注意,完美二叉树也是一棵完全二叉树。

完全二叉树

完满二叉树

如下图所示,完满二叉树(full binary tree)除了叶节点之外,其余所有节点都有两个子节点。

完满二叉树

平衡二叉树

如下图所示,平衡二叉树(balanced binary tree)中任意节点的左子树和右子树的高度之差的绝对值不超过 1 。

平衡二叉树

二叉树的退化

下图展示了二叉树的理想结构与退化结构。当二叉树的每层节点都被填满时,达到“完美二叉树”;而当所有节点都偏向一侧时,二叉树退化为“链表”。

  • 完美二叉树是理想情况,可以充分发挥二叉树“分治”的优势。
  • 链表则是另一个极端,各项操作都变为线性操作,时间复杂度退化至 $O(n)$ 。

二叉树的最佳结构与最差结构

如下表所示,在最佳结构和最差结构下,二叉树的叶节点数量、节点总数、高度等达到极大值或极小值。

表   二叉树的最佳结构与最差结构

完美二叉树 链表
第 $i$ 层的节点数量 $2^{i-1}$ $1$
高度为 $h$ 的树的叶节点数量 $2^h$ $1$
高度为 $h$ 的树的节点总数 $2^{h+1} - 1$ $h + 1$
节点总数为 $n$ 的树的高度 $\log_2 (n+1) - 1$ $n - 1$